Emerytura w UK i w Polsce: State Pension, workplace pension i ZUS

W skrócie

• Pełna nowa emerytura państwowa (new State Pension) wynosi £241,30 tygodniowo (stan na październik 2026). Na pełną kwotę zwykle potrzebujesz 35 lat składek National Insurance, a na jakąkolwiek co najmniej 10 lat.
• State Pension age to obecnie 66 lat, ale w latach 2026–2028 rośnie do 67 lat. Swój dokładny termin sprawdzisz w kalkulatorze na GOV.UK.
• Prognozę emerytury i zapis składek (NI record) sprawdzisz bezpłatnie online na GOV.UK albo w aplikacji HMRC. Luki z ostatnich 6 lat możesz zwykle uzupełnić dobrowolnymi składkami.
• Pracodawca musi zapisać Cię do workplace pension, jeśli masz od 22 lat do State Pension age i zarabiasz co najmniej £10 000 rocznie. Minimalna łączna składka to 8%, z czego 3% płaci pracodawca.
• Lata pracy w Polsce i w UK się nie przepadają: każde państwo wypłaca emeryturę za swoje okresy, a okresy z drugiego kraju mogą pomóc spełnić warunek minimalnego stażu.
• Wiek emerytalny w Polsce to 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Polską i brytyjską emeryturę możesz więc dostać w różnym czasie.
• To ogólna informacja, a nie porada finansowa ani prawna. Przy dużych decyzjach skorzystaj z bezpłatnych serwisów rządowych opisanych niżej.

State Pension: ile wynosi i od czego zależy

Nowa emerytura państwowa (new State Pension) dotyczy mężczyzn urodzonych 6 kwietnia 1951 lub później oraz kobiet urodzonych 6 kwietnia 1953 lub później. Pełna stawka to £241,30 tygodniowo (stan na październik 2026, sprawdź aktualną: GOV.UK). To około £12 548 rocznie. Kwota rośnie co roku o najwyższy z trzech wskaźników: średni wzrost płac, inflację CPI albo 2,5%.

Ile dostaniesz, zależy od Twojego zapisu National Insurance (NI record):

• 35 lat kwalifikujących się (qualifying years) daje pełną kwotę, jeśli Twój zapis NI zaczął się po kwietniu 2016. Jeśli wcześniej byłeś „contracted out”, zwykle potrzebujesz więcej.
• 10 lat to minimum, żeby dostać cokolwiek. Przy mniejszej liczbie lat niż potrzebna do pełnej kwoty dostaniesz mniej; dokładną sumę pokaże prognoza.
• Rok kwalifikujący się zdobywasz, pracując i płacąc składki NI, dostając NI credits albo płacąc składki dobrowolne.

Kredyty NI (National Insurance credits) dostajesz automatycznie m.in. wtedy, gdy pobierasz Universal Credit, jesteś zarejestrowany do Child Benefit na dziecko poniżej 12 lat albo dostajesz Carer's Allowance, Jobseeker's Allowance lub ESA (GOV.UK). Więcej o świadczeniach znajdziesz w poradniku Child Benefit i Universal Credit.

State Pension nie przychodzi automatycznie, musisz o nią wystąpić. Zwykle dostajesz list z kodem zaproszenia; jeśli do State Pension age zostały Ci 3 miesiące, a listu nie ma, możesz poprosić o kod online (GOV.UK). Emerytura jest wypłacana zwykle co 4 tygodnie. Jeśli jej nie odbierzesz w terminie, automatycznie zostaje odroczona (deferral), a później dostaniesz wyższe wypłaty.

State Pension age: rośnie do 67 lat

Według rządowego harmonogramu (DWP):

• osoby urodzone od 6 kwietnia 1960 do 5 marca 1961 osiągają State Pension age w wieku 66 lat i od 1 do 11 miesięcy (zależnie od daty urodzenia), w latach 2026–2028,
• osoby urodzone od 6 marca 1961 do 5 kwietnia 1977 osiągają ją w wieku 67 lat,
• dla osób urodzonych później przewidziano wzrost do 68 lat, ale terminy mogą się zmienić po kolejnym przeglądzie.

Najprościej wpisać datę urodzenia w kalkulatorze State Pension age. Wiek uprawniający do State Pension jest taki sam dla kobiet i mężczyzn.

Jak sprawdzić prognozę i zapis National Insurance

Prognoza emerytury (State Pension forecast): zaloguj się na GOV.UK albo otwórz aplikację HMRC. Może być potrzebna weryfikacja tożsamości, zwykle paszportem lub prawem jazdy. Jeśli do State Pension age masz więcej niż 30 dni, możesz też wysłać formularz BR19 albo zadzwonić do Future Pension Centre: 0800 731 0175, z zagranicy +44 191 218 3600 (pon.–pt. 8:00–18:00).

Zapis NI (National Insurance record): na GOV.UK zobaczysz, za które lata masz pełne składki lub kredyty, gdzie są luki, czy dopłata by się opłacała i ile by kosztowała. Jeśli mieszkasz za granicą, wydruk zapisu zamówisz online albo formularzem CA3916.

Sprawdź swój zapis teraz, a nie tuż przed emeryturą. Błędy (np. brakujący rok pracy) łatwiej wyjaśnić, gdy masz jeszcze payslipy i dokumenty P60. Jak je czytać, wyjaśnia poradnik Podatek dochodowy w UK.

Luki w składkach i składki dobrowolne

Lukę możesz mieć np. za rok niskich zarobków, przerwy bez świadczeń albo czas spędzony w Polsce. Dobrowolne składki (voluntary contributions) w roku podatkowym 2026/27 wynoszą (HMRC):

• Class 2: £3,65 tygodniowo, np. dla samozatrudnionych z niskim zyskiem,
• Class 3: £18,40 tygodniowo, czyli około £957 za pełny rok.

Najważniejsze zasady:

• Dopłacić możesz zwykle tylko za ostatnie 6 lat, a termin mija 5 kwietnia każdego roku. Na przykład lukę z roku 2025/26 możesz uzupełnić do 5 kwietnia 2032 (GOV.UK).
• Dopłata nie zawsze podnosi emeryturę. Zanim zapłacisz, sprawdź prognozę. Serwis online pokazuje, czy dany rok coś zmieni.
• Od 6 kwietnia 2026 nie można już płacić dobrowolnej Class 2 za okresy za granicą. Żeby płacić Class 3 z zagranicy, potrzebujesz co najmniej 10 lat mieszkania w UK albo 10 lat składek; wcześniej wystarczały 3 lata. Dla wniosków złożonych przed 6 kwietnia 2026 obowiązują przepisy przejściowe (HMRC). Wniosek z zagranicy składasz na formularzu CF83.

Jeśli planujesz wrócić do Polski, sprawdź swój zapis przed wyjazdem. Lata w Polsce i tak mogą pomóc spełnić minimum 10 lat (więcej niżej), ale nie podniosą kwoty brytyjskiej emerytury.

Workplace pension: emerytura od pracodawcy

Pracodawca musi automatycznie zapisać Cię do programu emerytalnego (automatic enrolment), jeśli jesteś pracownikiem (worker), masz od 22 lat do State Pension age, zarabiasz co najmniej £10 000 rocznie i zwykle pracujesz w UK (GOV.UK). Jeśli nie spełniasz tych warunków, zwykle możesz sam poprosić o zapisanie, a pracodawca nie może odmówić.

Minimalna łączna składka to 8%: co najmniej 3% od pracodawcy, resztę płacisz Ty, a część dokłada państwo w formie ulgi podatkowej (tax relief). W większości programów składki liczy się od zarobków mniej więcej od £6240 do £50 270 rocznie (GOV.UK).

Rezygnacja (opt out): możesz zrezygnować, kontaktując się z dostawcą programu. Jeśli zrobisz to w ciągu miesiąca od zapisania, odzyskasz wpłacone pieniądze. Pracodawca co 3 lata zapisuje Cię ponownie. Pamiętaj, że rezygnując, tracisz też składkę pracodawcy. Twoje prawa w pracy opisuje poradnik Prawa pracownika w UK.

Zgubiona emerytura po starej pracy? Bezpłatny rządowy Pension Tracing Service pomoże znaleźć dane kontaktowe programu, jeśli znasz nazwę pracodawcy lub dostawcy. Telefon: 0800 731 0175 (pon.–pt. 10:00–15:00), z zagranicy +44 191 218 7777. Serwis nie powie, czy masz emeryturę ani ile jest warta; to sprawdzisz już u dostawcy.

Prywatna emerytura i SIPP w skrócie

Prywatną emeryturę (personal pension) zakładasz sam, np. gdy jesteś samozatrudniony. Jej odmianą jest SIPP (self-invested personal pension), w którym sam wybierasz inwestycje. Zanim wpłacisz pieniądze, sprawdź, czy dostawca jest zarejestrowany w FCA, a program w HMRC, bo bez tego nie dostaniesz ulgi podatkowej (GOV.UK).

Z prywatnej lub pracowniczej emerytury możesz zwykle korzystać najwcześniej od 55 lat (zależy to też od zasad programu). Od 6 kwietnia 2028 ta granica ma wzrosnąć do 57 lat (GOV.UK). Zazwyczaj do 25% zgromadzonej kwoty możesz wypłacić bez podatku, maksymalnie £268 275 (GOV.UK).

Jeśli masz 50 lat lub więcej i emeryturę typu defined contribution, możesz umówić bezpłatną rozmowę Pension Wise, którą prowadzi rządowy serwis MoneyHelper. Doradca omówi możliwości, ale nie poleci produktu. Pension Wise nie zajmuje się State Pension ani emeryturami typu final salary i career average (GOV.UK).

Praca w Polsce i w UK: jak łączą się okresy

Polska i Wielka Brytania koordynują emerytury mimo brexitu. Osoby, które do końca 2020 roku były w sytuacji obejmującej oba kraje (np. pracowały w UK), chroni umowa o wystąpieniu (Withdrawal Agreement). Do sytuacji od 1 stycznia 2021 stosuje się protokół o koordynacji zabezpieczenia społecznego z Umowy o handlu i współpracy UE–UK. Przewiduje on sumowanie okresów ubezpieczenia, proporcjonalne ustalanie wysokości emerytur i ich transfer za granicę (powroty.gov.pl).

W praktyce:

• Każde państwo wypłaca swoją część. ZUS płaci za okresy w Polsce, a DWP za lata w Twoim brytyjskim zapisie NI. Możesz dostawać dwie osobne emerytury.
• Okresy z drugiego kraju pomagają spełnić minimum. Jeśli masz np. 7 lat w UK i kilkanaście w Polsce, lata polskie mogą pomóc osiągnąć 10 lat potrzebnych do State Pension. Kwota brytyjska będzie jednak liczona tylko z lat w UK (GOV.UK). Według GOV.UK te zasady dotyczą wszystkich, niezależnie od obywatelstwa i daty przeprowadzki.
• Różny wiek emerytalny. W Polsce emeryturę przyznaje się po ukończeniu 60 lat (kobiety) i 65 lat (mężczyźni) i co najmniej 1 dniu opłaconych składek, od miesiąca złożenia wniosku (ZUS). Polską emeryturę możesz więc dostać wcześniej niż brytyjską.

Gdzie złożyć wniosek? Co do zasady w kraju, w którym mieszkasz:

• Mieszkasz w UK: występujesz o State Pension w Wielkiej Brytanii i podajesz, że pracowałeś w Polsce. Brytyjska strona przekaże wniosek do instytucji emerytalnych krajów EOG, w których pracowałeś, więc nie musisz składać osobnych wniosków. Jeśli polski wiek emerytalny osiągniesz wcześniej niż brytyjski, zapytaj, jak złożyć wniosek o polską emeryturę. W sprawach zagranicznych pomaga International Pension Centre: +44 191 218 7777 (pon.–pt. 8:00–18:00) (GOV.UK).
• Mieszkasz w Polsce: wniosek o brytyjską emeryturę złożysz w ZUS. Sprawy z Wielką Brytanią prowadzi Oddział ZUS w Gdańsku, Wydział Realizacji Umów Międzynarodowych. Do rozpoczęcia sprawy wystarczy Twój brytyjski numer National Insurance, ale zachowaj payslipy, P60 i P45 na wypadek sporu o okresy.

Infolinia ZUS: 22 560 16 00 (konsultanci pon.–pt. 7:00–18:00). Z zagranicy wybierz +48 22 560 16 00. Stan swojego polskiego konta sprawdzisz na profilu eZUS.

State Pension, gdy zamieszkasz w Polsce, i podatki

Wypłata w Polsce: brytyjską emeryturę możesz dostawać na konto w Polsce (potrzebny IBAN i BIC) albo w UK, co 4 lub 13 tygodni. Przy przewalutowaniu pobierana jest opłata 0,39% (GOV.UK). Ponieważ Polska należy do EOG, Twoja State Pension rośnie co roku tak samo jak w UK (GOV.UK).

Podatek w UK: State Pension jest opodatkowana, ale wypłaca się ją bez potrącenia podatku. Jeśli masz inne dochody (pracę, prywatną emeryturę), HMRC zmieni Twój tax code, żeby pobrać podatek z nich. Jeśli State Pension to Twój jedyny dochód i przekracza kwotę wolną (Personal Allowance, zwykle £12 570), HMRC przyśle rachunek Simple Assessment (GOV.UK). Pełna State Pension jest obecnie nieco niższa niż kwota wolna. W Szkocji obowiązują inne progi podatkowe.

Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania UK–Polska (z 2006 roku) stanowi, że emerytury wypłacane osobie mieszkającej w jednym z tych państw podlegają opodatkowaniu tylko w państwie zamieszkania. Wyjątki dotyczą m.in. emerytur za służbę publiczną i jednorazowych wypłat z programu emerytalnego (umowa na GOV.UK). Przed przeprowadzką ustal swoją rezydencję podatkową z HMRC i polską administracją skarbową.

Uważaj na oszustwa emerytalne

Emerytury to częsty cel oszustów. Według FCA sygnały ostrzegawcze to:

• oferta wypłaty pieniędzy z emerytury przed 55. rokiem życia („pension liberation”, „pension loan”). To prawie na pewno oszustwo, które może skończyć się podatkiem do 55% i opłatami do 30%,
• niezamówiony telefon, SMS lub e-mail z propozycją „darmowego przeglądu emerytury”,
• gwarantowane wysokie zyski, presja czasu, nietypowe inwestycje za granicą.

Rozłącz się, nie podawaj danych i nie przenoś emerytury na prośbę kogoś, kto sam się do Ciebie odezwał. Telefony w sprawie emerytur zgłaszaj do ICO, a podejrzane firmy do FCA: 0800 111 6768. Firmy sprawdzisz na FCA Warning List. Więcej przeczytasz w poradniku Oszustwa w UK.

Gdzie szukać pomocy

• GOV.UK – prognoza State Pension i zapis National Insurance, także w aplikacji HMRC.
• Future Pension Centre: 0800 731 0175, z zagranicy +44 191 218 3600 – prognoza i pytania o State Pension.
• International Pension Centre: +44 191 218 7777 – emerytura a praca lub życie za granicą.
• Pension Tracing Service – szukanie zgubionej emerytury pracowniczej lub prywatnej.
• MoneyHelper i Pension Wise – bezpłatne, bezstronne informacje o emeryturach (Pension Wise dla osób od 50 lat).
• ZUS: infolinia 22 560 16 00 i profil eZUS – polska część emerytury; sprawy z UK prowadzi Oddział ZUS w Gdańsku.
• W Irlandii Północnej State Pension obsługuje się przez nidirect, a zasady składania wniosku trochę się różnią.