Polska: nowe przepisy o mobbingu od 5 listopada 2026, zmiany w PIP i L4 od stycznia 2027

Polskie firmy mierzą się z kilkoma zmianami prawa pracy naraz. Chodzi o przepisy o mobbingu, reformę Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) i nowe zasady zwolnień lekarskich. Ocenę przedstawił w wywiadzie dla „Rzeczpospolitej” Łukasz Chruściel, radca prawny i partner w kancelarii CSP Chruściel Szybak-Polewka. Rozmowa powstała we współpracy z kancelarią CSP.

Mobbing: zmiany od 5 listopada 2026 roku

Nowe przepisy o mobbingu wejdą w życie 5 listopada 2026 roku. Odpowiedzialność prawną nadal ma ponosić pracodawca, a nie sam sprawca. Zdaniem Chruściela to stracona szansa, bo pracodawca, który o mobbingu nie wiedział albo mu przeciwdziałał, i tak odpowiada za jego skutki.

Prawnik zwraca uwagę na nieprecyzyjną definicję. Ustawa używa określeń „stałe”, „powtarzające się” i „nawracające”, choć ich znaczenia w dużej mierze się pokrywają. Przepisy wprost wskazują, że zachowania jednorazowe i incydentalne nie są mobbingiem. Sytuacje graniczne, na przykład krytyka czy podniesiony głos przełożonego, będą oceniać sądy.

Pracodawcy mają też obowiązek systematycznego przeciwdziałania mobbingowi. Według rozmówcy nie wystarczy już jednorazowe szkolenie czy regulamin. Potrzebne będą regularne szkolenia, rozmowy z pracownikami, rzetelne sprawdzanie każdego zgłoszenia i ochrona przed działaniami odwetowymi.

Reforma PIP

Reforma PIP weszła w życie 8 lipca 2026 roku. Inspektorzy mogą teraz przekształcać umowy cywilnoprawne w umowy o pracę. Przedsiębiorcy mają rok bez odpowiedzialności wykroczeniowej, ale według Chruściela nie oznacza to braku wszystkich skutków. Przekształcenie umowy może pociągać za sobą konsekwencje podatkowe i składkowe.

Prawnik krytykuje to, że to przedsiębiorca musi kwestionować decyzję inspekcji. Jego zdaniem o takiej sprawie powinien rozstrzygać sąd. Ma też zastrzeżenia do projektu listy samokontroli przygotowanej przez PIP. Brakuje w niej pytań o wolę stron, a odpowiedzi o swobodę wykonywania pracy mogą być różnie interpretowane.

L4 od stycznia 2027 roku

Od stycznia 2027 roku pracownik będzie mógł być na L4 w jednej firmie i pracować w innej, jeśli pozwala na to charakter obowiązków. Chruściel ocenia ten pomysł pozytywnie. Uważa jednak, że reforma nie rozwiązuje problemu nadużywania zwolnień. Pracodawcy zatrudniający ponad 20 osób mogą kontrolować, jak pracownicy korzystają ze zwolnień. Zasadność wystawienia L4 sprawdza natomiast ZUS.

Co to oznacza dla Polaków w UK

Przepisy dotyczą pracy w Polsce. Mogą mieć znaczenie dla osób, które pracują dla polskiej firmy, współpracują z nią na umowie cywilnoprawnej albo planują powrót do kraju. Brytyjskie prawo pracy obowiązuje na innych zasadach i te zmiany go nie dotyczą.