Obywatelstwo brytyjskie dla Polaków: naturalizacja po settled status

W skrócie

• Z settled status wniosek o obywatelstwo brytyjskie (naturalizację) złożysz po 5 latach w UK i 12 miesiącach z settled status, zwykle więc najwcześniej po około 6 latach. Małżonek lub partner cywilny obywatela brytyjskiego potrzebuje 3 lat (stan na listopad 2026; GOV.UK).
• Trzeba zdać Life in the UK test (£50, próg 75%) i spełnić wymóg znajomości angielskiego, walijskiego albo szkockiego gaelickiego (stan na listopad 2026; GOV.UK).
• Na ścieżce 5-letniej możesz spędzić najwyżej 450 dni poza UK w 5 latach i 90 dni w ostatnich 12 miesiącach (stan na listopad 2026; GOV.UK).
• Koszt: £1 839 (£1 709 za wniosek i £130 za ceremonię, stan na listopad 2026; GOV.UK). Decyzja zapada zwykle w ciągu 6 miesięcy.
• Obywatelem zostajesz w chwili przysięgi na ceremonii (w ciągu 90 dni (3 miesięcy) od zaproszenia, stan na listopad 2026; GOV.UK). Certyfikat naturalizacji nie jest dokumentem podróży, a pierwszy brytyjski paszport kosztuje £102 online (GOV.UK).
• Według gov.pl (stan na listopad 2026) polskie obywatelstwo traci się na własny wniosek, po zgodzie Prezydenta RP.

Kiedy możesz złożyć wniosek o obywatelstwo brytyjskie

Według GOV.UK (stan na listopad 2026) o obywatelstwo możesz się ubiegać, gdy mieszkasz w UK od 5 lat i od 12 miesięcy masz settled status (ILR w ramach EUSS). Home Office wymaga też 12 miesięcy bez ograniczeń imigracyjnych, więc możesz musieć poczekać, aż spędzisz w UK co najmniej 6 lat (Form AN: guidance). Poza tym musisz:

• mieć ukończone 18 lat;
• udowodnić, że byłeś/-aś w UK dokładnie 5 lat przed dniem, w którym Home Office otrzyma wniosek (online dostaje go tego samego dnia, pocztą trwa to dłużej);
• spełnić wymóg znajomości angielskiego, walijskiego albo szkockiego gaelickiego (niżej opisujemy, jak wykazać angielski), zdać Life in the UK test i spełnić wymóg „good character” (niżej);
• zamierzać dalej mieszkać w UK: jeśli we wniosku wskażesz, że przebywasz za granicą albo zamierzasz wyjechać na ponad 6 miesięcy bez przerwy, wniosek zwykle zakończy się odmową, z wyjątkami opisanymi w Guide AN;
• mieć prawo pobytu trwające do dnia ceremonii.

Dowód settled status z EUSS zwykle wystarcza do wykazania legalnego pobytu, więc nie dołączasz dowodów tego, co robiłeś/-aś w UK przed jego przyznaniem.

Pre-settled status. Wniosek mogą złożyć także osoby z UE, Norwegii, Islandii lub Liechtensteinu, które zamieszkały w UK do 31 grudnia 2020 (albo są członkami ich rodzin), mieszkają w UK od 5 lat z rzędu i w tym czasie pracowały (lub szukały pracy do 3 miesięcy), uczyły się albo były samowystarczalne finansowo. Potem według przewodnika o obywatelstwie trzeba mieszkać w UK jeszcze rok, chyba że małżonek lub partner jest obywatelem brytyjskim. Oba statusy opisujemy w poradniku EU Settlement Scheme: settled i pre-settled status, share code.

Małżonek lub partner cywilny obywatela brytyjskiego (GOV.UK) mieszka w UK co najmniej 3 lata przed wnioskiem i może go złożyć od razu po uzyskaniu ILR lub settled status. Musisz też wykazać, że byłeś/-aś w UK dokładnie 3 lata przed dniem otrzymania wniosku przez Home Office. Sama relacja bez ślubu lub formalnego związku partnerskiego nie wystarcza.

Ile dni możesz spędzić poza UK przed wnioskiem

Według Guide AN (stan na listopad 2026) Home Office liczy tylko pełne dni poza UK: dni wyjazdu i powrotu nie są nieobecnością.

Źródła: GOV.UK, GOV.UK (małżonek), stan na listopad 2026.

Wyjazdy podajesz we wniosku jak najdokładniej, np. na podstawie e-maili i kart pokładowych. Home Office sprawdza też własne rejestry i uzupełnia luki. Może w niektórych sytuacjach pominąć przekroczenie limitów, ale nieobecności ponad 900 dni (540 przy ścieżce 3-letniej) pomija bardzo rzadko.

Life in the UK test i angielski: co trzeba zdać

Według Guide AN (stan na listopad 2026) osoby z settled status z EUSS nie spełniały wymogów językowych ani testu przy osiedleniu, więc robisz to dopiero przed wnioskiem o obywatelstwo. Bez obu wniosek może zostać odrzucony, a opłata zatrzymana.

Test. Według GOV.UK (stan na listopad 2026) rezerwujesz go online co najmniej 3 dni wcześniej i płacisz £50. To jedyny oficjalny serwis rezerwacji.

• Test trwa 45 minut, ma 24 pytania z oficjalnego podręcznika „Guide for New Residents”, a do zdania potrzeba co najmniej 75%.
• Osoba z eVisa (np. settled status) rezerwuje test kodem share code. Na test przynieś oryginał tego samego dokumentu: bez niego nie napiszesz testu, a opłata nie jest zwracana.
• Po zdaniu dostajesz unique reference number potrzebny we wniosku. Niezdany test możesz powtarzać bez limitu, płacąc za każde podejście.
• Osoby w wieku 65 lat i więcej są zwolnione z Life in the UK test oraz wymogu językowego. Zwolnienie zdrowotne nie jest automatyczne: według Guide AN schorzenie musi trwale uniemożliwiać spełnienie tych wymogów, a wnioskodawca musi przedstawić formularz Waiver wypełniony przez lekarza.

Angielski. Według GOV.UK (stan na listopad 2026) wykazujesz go kwalifikacją na poziomie B1, B2, C1 lub C2 (test SELT u zatwierdzonego dostawcy, ważny 2 lata) albo dyplomem studiów prowadzonych po angielsku. Jeżeli dyplom wydała uczelnia spoza UK, potrzebujesz oceny Ecctis. Przy obywatelstwie możesz wykorzystać także wygasłą kwalifikację B1–C2, jeżeli zaakceptowano ją przy uzyskaniu osiedlenia. GCSE, A level ani NVQ nie wystarczą. Z wyjątkiem zwolnień ze względu na wiek lub zdrowie, jeśli twojego kraju nie ma na liście GOV.UK, musisz udowodnić angielski, nawet gdy jest tam językiem urzędowym.

Good character i osoby polecające

Według Guide AN (stan na listopad 2026) wymóg „good character” oznacza przestrzeganie prawa UK. Niekaralność jest sprawdzana w każdej sprawie, a świadome fałszywe oświadczenie jest przestępstwem. We wniosku podajesz:

• wszystkie wyroki w UK i za granicą;
• mandaty, np. za prędkość lub parkowanie. Zwykle nie są brane pod uwagę, chyba że nie zapłacono ich i sprawa trafiła do sądu albo było ich wiele w krótkim czasie;
• upadłość, nieuzasadnione niepłacenie council tax, niespłacony dług wobec NHS w wysokości £500 lub więcej i wprowadzenie w błąd Home Office.

Home Office może zapytać HMRC, czy twoje podatki i składki NI są w porządku. Zasady opisujemy w poradniku Podatek dochodowy w UK: tax code, PAYE, Self Assessment. Kto czeka na proces lub wyrok, powinien wstrzymać się z wnioskiem. Przy wyroku lub innej wątpliwej sprawie skorzystaj przed wnioskiem z bezpłatnej porady (zobacz „Gdzie szukać pomocy”).

Osoby polecające (referees). Wniosek muszą poprzeć 2 osoby. Pierwsza może mieć dowolne obywatelstwo, ale musi być osobą wykonującą zawód zaufania (professional person). Druga osoba musi mieć paszport potwierdzający status British citizen oraz być professional person albo mieć ponad 25 lat. Każda musi znać cię co najmniej 3 lata. Żadna nie może być spokrewniona z tobą ani z drugą osobą polecającą, pracować w Home Office ani reprezentować cię jako prawnik lub agent w tym wniosku. Home Office zwykle nie akceptuje osoby skazanej w ostatnich 10 latach za przestępstwo zagrożone karą więzienia.

Ile kosztuje naturalizacja i jak złożyć wniosek

Kwoty pochodzą z tabeli opłat Home Office obowiązującej od 8 października 2026 i GOV.UK (stan na listopad 2026). Od kwietnia 2027 kwoty mogą być inne.

Decyzja zapada zwykle w ciągu 6 miesięcy. Z priority service wnioski o obywatelstwo trwają zwykle 30 dni roboczych, ale nie skorzystasz z niego przy formularzu papierowym.

1. Zdaj Life in the UK test, zdobądź dowód spełnienia wymogu językowego i znajdź 2 osoby polecające.
2. Wypełnij formularz AN online. Jako dowód braku ograniczeń imigracyjnych wystarczy 16-cyfrowy numer UAN z przyznania settled status.
3. Umów wizytę w punkcie UKVCAS i oddaj odciski palców oraz zdjęcie, zwykle w ciągu 45 dni od złożenia wniosku (inaczej wniosek jest nieważny). Dokumenty wgrywasz albo skanujesz na wizycie.
4. Czekaj na decyzję. Gdy zmieni się twoja sytuacja (przeprowadzka, ślub, zatrzymanie), powiadom UKVI: nationalityfurtherinformationrequests@homeoffice.gov.uk.

Ceremonia, certyfikat i pierwszy brytyjski paszport

Według GOV.UK (stan na listopad 2026) ceremonię organizuje twój lokalny council, zwykle grupowo. Guide AN mówi o 90 dniach, a GOV.UK o 3 miesiącach od zaproszenia: ceremonię zarezerwuj i odbądź w ciągu 90 dni (3 miesięcy), bo bez dobrego powodu wniosek zostanie odrzucony i trzeba złożyć nowy. Zwykle możesz przyjść z 2 gośćmi. Składasz przysięgę i ślubowanie, a w tym momencie zostajesz obywatelem brytyjskim.

Certyfikat naturalizacji nie jest dokumentem podróży. Według GOV.UK (stan na listopad 2026) pierwszy dorosły paszport kosztuje £102 online albo £115,50 na formularzu papierowym i jest ważny 10 lat. Dołączasz certyfikat naturalizacji oraz paszport użyty przy wjeździe do UK albo zagraniczny paszport, w którym jesteś wpisany. Nie rezerwuj podróży przed otrzymaniem paszportu. Zasady wjazdu do UE z brytyjskim paszportem opisujemy w poradniku EES i ETIAS: wjazd do UE z brytyjskim paszportem. Obywatelstwo dzieci omawiamy w poradniku Dziecko urodzone w UK: obywatelstwo brytyjskie i paszport.

Czy stracę polskie obywatelstwo i czy mogę mieć dwa

GOV.UK (stan na listopad 2026) podaje, że UK dopuszcza podwójne obywatelstwo, ale radzi sprawdzić, czy dopuszcza je kraj twojego obecnego obywatelstwa.

Według gov.pl obywatel polski traci polskie obywatelstwo na własny wniosek, po uzyskaniu zgody Prezydenta RP na zrzeczenie się. W komunikacie z 7 października 2026 Ambasada RP pisze, że osoba z polskim i innym obywatelstwem jest wobec polskich władz wyłącznie obywatelem Polski, a przy przekraczaniu polskiej granicy należy używać ważnego polskiego paszportu.

Najczęstsze pytania

Czy muszę starać się o obywatelstwo, skoro mam settled status?

Nie. Według Citizens Advice (stan na listopad 2026) z settled status możesz mieszkać i pracować w UK na stałe, ale możesz też o obywatelstwo wystąpić. Z obywatelstwem możesz wyjechać z UK na dowolnie długo bez utraty prawa powrotu.

Czy mogę wyjechać z UK po złożeniu wniosku?

Według Guide AN (stan na listopad 2026) możesz podróżować na ważnym paszporcie i z dowodem ważnego statusu imigracyjnego, czekając na decyzję. Pamiętaj o biometrii (zwykle w ciągu 45 dni od złożenia wniosku) i o ceremonii po pozytywnej decyzji.

Co jeśli nie zdam Life in the UK test?

Według GOV.UK (stan na listopad 2026) możesz rezerwować test ponownie tyle razy, ile potrzebujesz. Za każde podejście płacisz osobno.

Czy zapowiedziana reforma zmieni mój settled status?

Home Office napisał 2 listopada 2026 (stan na listopad 2026), że settled status nie zostanie odebrany nikomu, kto już go ma. Według dokumentu konsultacyjnego z listopada 2025 settled status z EUSS jest poza zakresem reform osiedlenia. Reforma obywatelstwa jest zapowiedziana i wymaga nowej ustawy, a rząd według Citizens Advice nie podał, kiedy zasady się zmienią.

Gdzie szukać pomocy

Numery i godziny: stan na listopad 2026.

• Citizenship and Nationality Enquiries (Home Office): nationalityenquiries@homeoffice.gov.uk (Guide AN).
• Infolinia Life in the UK Test: 0800 015 4245, od poniedziałku do piątku 8–20 (GOV.UK).
• Passport Adviceline: 0300 222 0000, od poniedziałku do piątku 8–20, w weekendy i bank holidays 9–17:30 (GOV.UK).
• Immigration Advice Authority (IAA): rejestr, w którym sprawdzisz agenta lub przedstawiciela przed zapłatą.
• Citizens Advice: Deciding if citizenship is right for you.