Upadłość w UK, debt relief order i IVA: warunki, koszty, skutki

W skrócie

• Upadłość w UK, debt relief order (DRO) i IVA to formalne procedury dla osób, które nie mogą spłacać długów. Limity niżej dotyczą Anglii i Walii.
• DRO: 12 miesięcy, bez opłaty, dług poniżej £50 000 (GOV.UK, stan na listopad 2026). Wniosek składasz przez zatwierdzonego doradcę.
• IVA: umowa z wierzycielami zakładana przez insolvency practitionera, zwykle 5 lub 6 lat, opłaty średnio około £5 000 (Citizens Advice, stan na listopad 2026).
• Upadłość: £680, zwolnienie zwykle po 12 miesiącach (GOV.UK, stan na listopad 2026).
• DRO i upadłość mogą zostać w historii kredytowej do 6 lat, a po IVA kredyt może być trudno dostępny przez 6 lat.
• Najpierw skorzystaj z bezpłatnej porady (sekcja „Gdzie szukać pomocy”). Poradnik opisuje zasady, nie wybiera procedury za ciebie.

Jakie są sposoby na długi w Anglii i Walii?

Według GOV.UK (stan na listopad 2026) długi można spłacać w ratach przez Debt Management Plan, administration order albo IVA. Kto nie może ich spłacić, bo nie ma dość pieniędzy ani majątku do sprzedania, może wystąpić o DRO albo upadłość. GOV.UK radzi porozmawiać z doradcą ds. długów, a MoneyHelper ma informacje o bezpłatnych poradniach. Citizens Advice radzi skorzystać z jego porady przed IVA i przypomina, że za Debt Management Plan nie trzeba płacić.

Administration order wymaga długu mniejszego niż £5 000. Breathing Space (ochronę przed wierzycielami do 60 dni) opisujemy w poradniku o koncie w banku i historii kredytowej. Nie opisujemy tu rozmów z HMRC o zaległym podatku; kary za spóźnione zeznanie omawia poradnik o karze HMRC.

Debt relief order (DRO): warunki, przebieg i skutki

DRO jest według GOV.UK (stan na listopad 2026) dla osób, które nie są właścicielami domu. Warunki:

• dług poniżej £50 000 i nadwyżka dochodu poniżej £75 miesięcznie;
• majątek wart mniej niż £2 000 i brak pojazdu wartego £4 000 lub więcej;
• mieszkanie lub praca w Anglii i Walii w ciągu ostatnich 3 lat oraz brak wniosku o DRO w ciągu ostatnich 6 lat.

Citizens Advice dodaje, że nie możesz być w innej formalnej procedurze niewypłacalności, np. w upadłości albo IVA. Wskazuje też wyjątek dla pojazdu przystosowanego ze względu na niepełnosprawność: może on zostać wyłączony z majątku mimo wartości przekraczającej £4 000. Wyłączyć można tylko jeden pojazd, a nie taki, który służy wyłącznie do pracy. Sprawdź to z doradcą.

Źródła różnią się opisem kwot granicznych i sześcioletniego warunku (Citizens Advice pisze o kwotach „nie więcej niż” i o 6 latach od wydania poprzedniego DRO, chyba że został cofnięty). Jeżeli jesteś na granicy limitu albo miałeś wcześniej wniosek lub DRO, poproś zatwierdzonego doradcę o sprawdzenie kwalifikacji.

Jak wygląda DRO

1. Zgłoś się do zatwierdzonego doradcy (approved intermediary). O DRO nie można wystąpić samodzielnie.
2. Wniosek składasz przez doradcę. Jest bezpłatny, a doradca nie może pobierać opłat za swój czas.
3. Przez 12 miesięcy nie spłacasz długów objętych DRO (z odsetkami), ale nadal spłacasz niektóre długi nieobjęte DRO, np. student loans i grzywny sądowe.
4. Po 12 miesiącach nie musisz spłacać tych długów ani przestrzegać ograniczeń.

DRO można cofnąć, gdy zmieni się twoja sytuacja finansowa, i przedłużyć, gdy nie przestrzegasz ograniczeń.

Ograniczenia i skutki DRO

W czasie DRO nie wolno pożyczyć więcej niż £500 bez poinformowania pożyczkodawcy, być dyrektorem spółki ani otworzyć konta bez poinformowania banku. Za złamanie ograniczeń możesz zostać ścigany karnie.

• Bank może zamknąć konto, a operator może rozwiązać umowę na telefon.
• Wpis zostaje w historii kredytowej przez 6 lat. Citizens Advice pisze, że wielu wynajmujących i agencji sprawdza historię kredytową, więc możesz usłyszeć odmowę albo wyższe opłaty. Jak sprawdzić raport, opisujemy w poradniku o credit score.
• DRO może wpłynąć na wniosek o obywatelstwo brytyjskie. Zapytaj specjalistę od imigracji.

IVA: co to jest, ile kosztuje i na co uważać

IVA (Individual Voluntary Arrangement) to według GOV.UK (stan na listopad 2026) umowa z wierzycielami o spłacie całości lub części długów przez regularne wpłaty do insolvency practitionera, który dzieli pieniądze między wierzycieli. Zakłada ją tylko insolvency practitioner, czyli wykwalifikowany prawnik albo księgowy. IVA zaczyna obowiązywać, gdy zgodzą się wierzyciele z co najmniej 75% długu (według wartości). Obejmuje wtedy wszystkich wierzycieli, także przeciwnych.

Czas i warunki (Citizens Advice):

• Przy długu poniżej £10 000 wysokie opłaty mogą sprawić, że IVA nie będzie najlepszą opcją. Zwykle potrzebna jest nadwyżka dochodu co najmniej £100 miesięcznie.
• Przy wpłatach miesięcznych IVA trwa zwykle 5 lub 6 lat. Jeśli twój udział w dostępnym kapitale domu przekracza £10 000, płacisz rok dłużej: 6 lat zamiast 5.
• Czego nie spłacisz do końca IVA, nie musisz spłacać później.

Koszty. Opłaty za założenie i prowadzenie IVA wynoszą średnio około £5 000. Warto poprosić kilku insolvency practitionerów o wycenę. Gdy wierzyciele nie przyjmą IVA, opłaty i tak trzeba zapłacić (Citizens Advice).

Uwaga na pośredników. Według Citizens Advice firma pośrednicząca (debt management company) jest prawdopodobnie droższa, bo dolicza własną opłatę. IVA można założyć bez niej, zwykle taniej, zgłaszając się bezpośrednio do insolvency practitionera. Niektóre firmy biorą opłatę za samo skierowanie do niego.

Skutki. IVA nie obejmuje m.in. alimentów na dzieci i student loans ani nie wstrzymuje eksmisji za zaległy czynsz. Kredyt może być trudno dostępny przez 6 lat od rozpoczęcia IVA. Gdy przestajesz płacić, insolvency practitioner może zakończyć IVA i doprowadzić do upadłości.

Upadłość w UK: koszt, wniosek i skutki

Według GOV.UK (stan na listopad 2026) upadłość oznacza, że możesz być wolny od większości długów, ale niektóre możesz nadal musieć spłacać, np. alimenty na dzieci i student loans. Wniosek składa się tylko online i kosztuje £680; jeśli masz problem z opłatą, może pomóc organizacja charytatywna.

Jeżeli publikacja adresu naraziłaby cię na przemoc, możesz wystąpić do sądu o person at risk of violence (PARV) order. Przy własnym wniosku o upadłość zrób to po rozpoczęciu wniosku, ale przed jego wysłaniem.

Jak złożyć wniosek o upadłość

1. Przygotuj informacje o dochodach, wydatkach i długach.
2. Zapłać £680. Możesz płacić w ratach, ale wniosek da się złożyć dopiero po zapłaceniu całości (GOV.UK).
3. Pracownik Insolvency Service (adjudicator) sprawdza wniosek. Jeśli masz dostęp do innych pieniędzy, które pokrywają długi, może odmówić.
4. Decyzję dostajesz w ciągu 28 dni od złożenia wniosku; może to potrwać dłużej, jeśli adjudicator musi zadać dodatkowe pytania.

Wniosek o twoją upadłość może złożyć też wierzyciel, gdy dług wynosi £5 000 lub więcej.

Skutki upadłości

• Konta i dom. Bank zwykle zamraża konta. Trustee może też sprzedać twój dom, zależnie od kapitału pozostałego po spłacie długów zabezpieczonych, np. kredytu hipotecznego. Przed złożeniem wniosku omów ryzyko dla domu z bezpłatnym doradcą. Upadłość nie powstrzyma banku hipotecznego przed krokami w celu przejęcia domu, gdy zalegasz z ratami (Citizens Advice). Najemcy płacący czynsz na bieżąco raczej nie muszą się wyprowadzać.
• Ograniczenia. Nie wolno pożyczyć więcej niż £500 bez poinformowania pożyczkodawcy ani być dyrektorem spółki bez zgody sądu.
• Nadwyżka dochodu. Porozumienie o spłatach (Income Payments Agreement, IPA) może trwać do 3 lat. Gdy twoim głównym lub jedynym dochodem są zasiłki, trustee zwykle nie żąda IPA.
• Praca. Zwykle nie musisz informować pracodawcy (Citizens Advice). Firma osoby samozatrudnionej najpewniej zostanie zamknięta.

Po 12 miesiącach następuje zwykle automatyczne zwolnienie (discharge) z ograniczeń i długów; może to potrwać dłużej, gdy nie współpracujesz z trustee. Nazwisko i adres są publikowane w Gazette i Individual Insolvency Register. Upadłość może zostać w historii kredytowej przez 6 lat od jej daty.

Szkocja, Walia i Irlandia Północna

Walia. Opisane zasady dotyczą Anglii i Walii. Według GOV.UK procedura upadłości jest inna w Szkocji i w Irlandii Północnej.

Szkocja (mygov.scot, stan na listopad 2026):

• Rozwiązania to nieformalna umowa, Debt Arrangement Scheme (DAS), protected trust deed albo upadłość.
• Wniosek o upadłość składa się przez zatwierdzonego doradcę (approved money adviser), nie samodzielnie. Opłata wynosi £150, ale niektórzy jej nie płacą. Decyzja zapada zwykle w ciągu 8 dni roboczych, a zwolnienie zwykle po roku.
• Trust deed może przygotować tylko insolvency practitioner z licencją (mygov.scot).

Irlandia Północna (nidirect, stan na listopad 2026):

• Wniosek o upadłość składa się tylko w High Court w Belfaście. Według nidirect opłaty obejmują depozyt £525, opłatę sądową £189 oraz około £7 dla solicitora za zaprzysiężenie zestawienia majątku. Upadłość trwa zwykle rok.
• Według nidirect DRO jest dla osób, które nie mogą spłacać i mają dług nie wyższy niż £20 000. Składa się go przez approved intermediary, bez sądu (nidirect). Innych warunków DRO w Irlandii Północnej nie podajemy: sprawdź je u doradcy.
• IVA wymaga zwykle długów niezabezpieczonych co najmniej £15 000 (zależy to od wierzycieli). Według nidirect IVA zostaje przyjęta, jeżeli zgodzą się wierzyciele reprezentujący ponad 75% długu według wartości (nidirect).

Najczęstsze pytania

Czy upadłość, DRO lub IVA zostaje w historii kredytowej?

Według GOV.UK (stan na listopad 2026) DRO zostaje w historii kredytowej przez 6 lat, tak jak inne opcje oddłużenia. Upadłość może tam zostać 6 lat od jej daty, a po IVA kredyt może być trudno dostępny przez 6 lat.

Czy mogę mieć DRO lub upadłość, jeśli mam własny dom albo wynajmuję mieszkanie?

DRO jest według GOV.UK (stan na listopad 2026) dla osób, które nie są właścicielami domu. Upadłość nie powstrzyma banku hipotecznego przed krokami w celu przejęcia domu, gdy zalegasz z ratami. Trustee może też sprzedać twój dom, zależnie od kapitału pozostałego po spłacie długów zabezpieczonych, np. kredytu hipotecznego, więc omów ryzyko z bezpłatnym doradcą przed złożeniem wniosku. Zaległy czynsz wchodzi do upadłości, ale właściciel nadal może wszcząć eksmisję.

Czy muszę płacić firmie, żeby założyć DRO lub IVA?

DRO nic nie kosztuje (GOV.UK, stan na listopad 2026), a według Citizens Advice doradca nie może pobierać opłat za swój czas. IVA zakłada insolvency practitioner za opłatą. Skargę na firmę pośredniczącą (debt management company) zgłoś najpierw do niej. Jeżeli jej odpowiedź cię nie zadowala i nie udało się dojść do porozumienia, możesz skierować skargę do Financial Ombudsman Service.

Czy upadłość wpłynie na moją pracę albo status imigracyjny?

Według Citizens Advice zwykle nie musisz informować pracodawcy, ale w niektórych branżach, np. w służbie cywilnej, policji i ochronie, może być trudniej o pracę. Upadłość może też wpłynąć na status imigracyjny albo wniosek o obywatelstwo brytyjskie (Citizens Advice). Zapytaj o to doradcę.

Gdzie szukać pomocy

Stan na listopad 2026.

• GOV.UK: options for dealing with your debts: GOV.UK radzi porozmawiać z doradcą ds. długów.
• MoneyHelper: informacje o bezpłatnych poradniach ds. długów (według GOV.UK).
• Citizens Advice: porada przed IVA.
• Insolvency Enquiry Line (wniosek o upadłość): 0300 678 0015, od poniedziałku do czwartku 9:00–17:00, w piątek 9:00–15:00 (GOV.UK).
• Szkocja: mygov.scot, sekcja „Get free debt advice”.
• Irlandia Północna: Advice NI i StepChange Debt Charity dają bezpłatną i niezależną poradę (nidirect).
• Financial Ombudsman Service: skarga na firmę ds. długów, gdy po odpowiedzi firmy nadal nie udało się dojść do porozumienia, 0300 123 9 123 (Citizens Advice).
• Samaritans: 116 123, codziennie o każdej porze. Więcej w poradniku o zdrowiu psychicznym.