CIS zwrot podatku: jak odzyskać potrącenia z płatności w budownictwie

W skrócie

• CIS zwrot podatku: potrącenia contractora to zaliczka na podatek i składki National Insurance, a nie podatek ostateczny. Sole trader i wspólnik odzyskują nadpłatę w Self Assessment, spółka limited przez EPS w payroll albo wnioskiem o zwrot.
• Stawki (stan na listopad 2026, GOV.UK): 20%, gdy jesteś zarejestrowany w CIS i contractor może cię zweryfikować; 30%, gdy któryś z tych warunków nie jest spełniony; 0% przy gross payment status.
• Zestawienie: jeśli contractor potrącił CIS z twojej zapłaty, musi dać ci zestawienie w ciągu 14 dni od końca miesiąca podatkowego. Zachowaj je.
• Gross payment status (stan na listopad 2026): obrót z 12 miesięcy bez VAT i kosztu materiałów co najmniej £30 000 dla sole tradera, plus inne warunki.
• Dopłata: brakujący podatek zapłać do 31 stycznia po końcu roku podatkowego.

Czym jest CIS i kogo dotyczy

CIS (Construction Industry Scheme) to system, w którym zleceniodawca (contractor) potrąca część zapłaty podwykonawcy (subcontractor) i przekazuje ją do HMRC. Potrącenia liczą się jako zaliczki na podatek i National Insurance podwykonawcy (GOV.UK, stan na listopad 2026). Contractor musi zarejestrować się w CIS, podwykonawca nie musi.

• Contractorem może być firma budowlana, urząd lub council płacący podwykonawcom. Prywatny właściciel zlecający prace we własnym domu nie jest contractorem CIS. Jeżeli jednak pracujesz dla contractora realizującego takie zlecenie, stosuje on CIS przy płatnościach dla ciebie.
• Subcontractor to ten, kto wykonuje prace budowlane dla contractora. Kto jest jednym i drugim, rejestruje się w obu rolach.

CIS obejmuje większość prac przy budynkach i konstrukcjach oraz inżynierię lądową (np. drogi i mosty), m.in. rozbiórki, przeróbki, naprawy, malowanie i instalacje. Nie musisz się rejestrować, jeśli wykonujesz wyłącznie niektóre prace z listy wyjątków, np. architekturę i geodezję, układanie wykładzin dywanowych albo dostawę materiałów. CIS obejmuje wszystkie prace budowlane wykonywane w UK, więc dotyczy też Szkocji, Walii i Irlandii Północnej.

Ile wynosi potrącenie CIS: 20%, 30% czy 0%

O stawce decyduje twój status w CIS (stan na listopad 2026, GOV.UK):

CIS 340 zastrzega, że stawki mogą się zmienić; aktualne podaje GOV.UK.

Od czego liczy się potrącenie. Nie od całej faktury. Contractor nie potrąca CIS od części faktury za VAT, materiały, które sam kupiłeś i opłaciłeś, sprzęt wynajęty do zlecenia oraz wytworzenie lub prefabrykację materiałów. Zwrot kosztów dojazdu (także paliwa) i utrzymania wlicza się do kwoty, od której liczy się potrącenie (CIS 340). Przykłady HMRC z dodatku D:

Jak zarejestrować się w CIS jako podwykonawca

W CIS powinien się zarejestrować sole trader, właściciel spółki limited albo wspólnik spółki osobowej (partnership) lub trustu, który pracuje dla contractora. Pracownik nie rejestruje się w CIS (GOV.UK, stan na listopad 2026).

1. Przygotuj dane: prawną nazwę firmy, UTR firmy, numer VAT (jeśli masz) i datę rozpoczęcia działalności. Zależnie od sytuacji także numer National Insurance, numer spółki albo dane wspólnika.
2. Zarejestruj się online. To najszybsza droga i wymaga UTR. Jako sole trader bez UTR zarejestruj nową działalność w Self Assessment i wybierz „working as a subcontractor”: dostaniesz Self Assessment i CIS naraz. Jeżeli spółka limited nie ma własnego UTR, najpierw zarejestruj spółkę, a następnie ją w CIS. Samozatrudnienie opisujemy w poradniku o sole trader.
3. Pocztą, jeśli nie możesz online (osobne formularze dla sole tradera, partnership i spółki). Przez telefon jako podwykonawca się nie zarejestrujesz.
4. Poczekaj na list. HMRC potwierdza rejestrację listownie i informuje, jakie dane podać contractorom. Podaj im dokładnie te dane, które podałeś przy rejestracji (w tym UTR i nazwę firmy); jeśli weryfikacja się nie uda, może to zmienić wysokość wypłaty.

Karta budowlana to osobna sprawa: opisujemy ją w poradniku o karcie CSCS.

Zestawienia potrąceń i weryfikacja przez contractora

Weryfikacja to proces, w którym HMRC ustala, jaką stawkę potrącenia stosować wobec podwykonawcy. Contractor robi ją w bezpłatnym serwisie HMRC CIS online albo w programie do CIS (stan na listopad 2026, CIS 340).

Jeśli contractor potrącił CIS z twojej zapłaty, musi przekazać zestawienie wypłat i potrąceń (payment and deduction statement) w ciągu 14 dni od końca miesiąca podatkowego, czyli do 19. dnia miesiąca (GOV.UK). Miesiąc podatkowy trwa od 6. dnia miesiąca do 5. następnego. Przy wypłacie brutto bez potrąceń nie ma takiego obowiązku. Jeśli zestawienia nie dostaniesz, poproś o nie, a gdy liczby się nie zgadzają, wyjaśnij to z contractorem. Zachowaj wszystkie zestawienia, bo HMRC może poprosić o dowody potrąceń.

CIS zwrot podatku: jak odzyskać potrącenia

Potrącenia to zaliczki, więc zgłaszasz je do HMRC przy rozliczeniu. Sposób zależy od formy działalności, a potrzebujesz zestawień od contractora (GOV.UK, stan na listopad 2026).

Sole trader i wspólnik w partnership: przez Self Assessment

1. Po końcu roku podatkowego (od 6 kwietnia do 5 kwietnia) złóż zeznanie Self Assessment jak zwykle. Proces opisujemy w poradniku o Self Assessment krok po kroku.
2. Wpisz całą zapłatę przed potrąceniami jako „income”, a sumę potrąceń jako „CIS deductions”. Sole trader robi to na stronie dla samozatrudnionych SA103S albo SA103F, partnership w zeznaniu SA800 i na stronach wspólników SA104S albo SA104F. Nie wpisuj CIS na stronie zatrudnienia SA102.
3. HMRC wylicza podatek i odejmuje od niego potrącenia.
4. Jeśli nadal masz podatek do zapłaty, zapłać go do 31 stycznia po końcu roku podatkowego (za rok 2025/26 to 31 stycznia 2027). Jeśli masz nadpłatę, HMRC zwraca pieniądze.

Zasady rozliczeń opisujemy w poradniku o podatku dochodowym w UK.

Spółka limited: przez payroll, nie przez Corporation Tax

Spółka wysyła razem ze zwykłym zestawieniem FPS zestawienie EPS (Employer Payment Summary) z sumą potrąceń CIS od początku roku. HMRC odejmuje je od zobowiązań spółki, a resztę spółka płaci w zwykłym terminie. Nie rozliczaj potrąceń w zeznaniu Corporation Tax, bo grozi za to kara. Nadwyżkę po końcu roku podatkowego odzyskuje się wnioskiem o zwrot (stan na listopad 2026, GOV.UK):

1. Poczekaj do końca roku podatkowego. Wcześniej wniosek można złożyć tylko wtedy, gdy firma zakończyła działalność albo potrącenia pobrano już po uzyskaniu gross payment status.
2. Złóż wcześniej wszystkie zestawienia FPS i EPS, miesięczne zestawienia CIS (jeśli spółka jest też contractorem) i zeznania Company Tax.
3. Podaj nadpłatę: sumę potrąceń minus podatek zapłacony z potrąceń (w razie niepewności szacunek), numer referencyjny PAYE i UTR spółki do Corporation Tax.
4. Złóż wniosek online (logowanie danymi powiązanymi z kontami Corporation Tax i PAYE) albo pocztą. Za ostatnie 6 lat podatkowych możesz online lub pocztą, za starsze tylko pocztą.
5. Poczekaj na decyzję. HMRC najpierw pokrywa z potrąceń zaległe PAYE i Corporation Tax, a resztę możesz dostać jako zwrot albo przeznaczyć na VAT lub przyszły Corporation Tax. HMRC zwykle odpowiada w ciągu 8 tygodni.

Gross payment status: testy i progi

Gross payment status (GPS) oznacza, że contractor płaci ci w całości, bez potrąceń, a cały podatek i National Insurance płacisz po końcu roku podatkowego. Musisz wykazać HMRC, że (stan na listopad 2026, GOV.UK): płaciłeś podatek i National Insurance w terminie, firma wykonuje prace budowlane (lub dostarcza do nich ludzi) w UK i działa przez rachunek bankowy.

HMRC sprawdza też obrót z ostatnich 12 miesięcy, bez VAT i kosztu materiałów. Musi wynosić co najmniej: £30 000 dla sole tradera; £30 000 na każdego wspólnika w partnership albo £100 000 dla całej spółki; £30 000 na każdego dyrektora spółki albo £100 000 dla całej spółki. Jeżeli spółkę kontroluje pięć osób lub mniej, wymagany roczny obrót wynosi £30 000 na każdą z tych osób.

Podwykonawca przechodzi trzy testy: zgodności, obrotu i działalności. Od 6 kwietnia 2024 test zgodności obejmuje też obowiązki VAT; drobne uchybienia VAT nie są brane pod uwagę (HMRC). HMRC co roku sprawdza, czy możesz zachować GPS: musisz terminowo składać zeznania i płacić podatki, choć niewielka liczba spóźnień jest dopuszczalna. Od decyzji o wycofaniu statusu możesz się odwołać w ciągu 30 dni od daty listu. Po cofnięciu GPS w wyniku corocznego przeglądu trzeba odczekać rok od daty cofnięcia przed ponownym wnioskiem.

CIS a status zatrudnienia

CIS dotyczy osób samozatrudnionych na podstawie danej umowy, a nie pracowników rozliczanych przez PAYE (stan na listopad 2026, CIS 340). Status ocenia contractor przy rozpoczęciu współpracy, według prawa zwyczajowego (common law). To, że wcześniej pracowałeś jako samozatrudniony, nie przesądza sprawy: liczą się warunki konkretnego zlecenia.

W razie wątpliwości GOV.UK radzi sprawdzić swój status zatrudnienia; nie rozstrzygniemy tego za ciebie. Bezpłatną pomoc i poradę w Self Assessment dają organizacje społeczne (voluntary and community sector organisations), które HMRC finansuje (GOV.UK). Ogólne prawa pracowników opisujemy w poradniku o prawach pracownika w UK.

Najczęstsze pytania

Czy muszę zarejestrować się w CIS, żeby pracować jako podwykonawca?

Nie musisz, ale bez rejestracji contractor musi potrącać 30% zamiast 20% (stan na listopad 2026, GOV.UK). Nie rejestrują się też pracownicy.

Kiedy dostanę zwrot nadpłaconego podatku CIS?

Sole trader i wspólnik: HMRC wylicza nadpłatę po złożeniu zeznania za zakończony rok podatkowy i ją zwraca; źródła nie podają dla nich osobnego terminu. Spółka limited: HMRC zwykle odpowiada na wniosek o zwrot w ciągu 8 tygodni (stan na listopad 2026, GOV.UK).

Co zrobić, gdy contractor nie dał mi zestawienia potrąceń?

Poproś o nie contractora; przy wypłacie brutto bez potrąceń nie ma obowiązku wydawania zestawienia. Jeśli nie możesz ich zdobyć (np. firma contractora przestała działać), napisz do HMRC: PT Operations, HM Revenue and Customs, BX9 1BX. Podaj m.in. swoje dane i UTR, dane contractora i daty płatności.

Gdzie szukać pomocy

• Infolinia CIS w HMRC: 0300 200 3210, z zagranicy +44 161 930 8706, od poniedziałku do piątku 8–18, w bank holidays nieczynna (stan na listopad 2026, GOV.UK). Infolinia może zadać pytania bezpieczeństwa, więc zaktualizuj dane w personal tax account.
• Asystent cyfrowy HMRC odpowiada na pytania o CIS. Pisemne pytania o CIS i odwołania od kar CIS wysyłasz pocztą na adres PT Operations, HM Revenue and Customs, BX9 1BX.
• Bezpłatna pomoc w Self Assessment: HMRC finansuje organizacje społeczne (voluntary and community sector organisations), do których możesz się zgłosić, jeśli potrzebujesz dodatkowego wsparcia w sprawach podatkowych (GOV.UK).

Ten tekst ma charakter ogólny. To, jak CIS dotyczy ciebie, zależy od twojej umowy i formy działalności, więc w razie wątpliwości zapytaj HMRC.