UK i UE uzgodniły projekt umowy SPS: mniej kontroli w handlu żywnością

Wielka Brytania i Unia Europejska uzgodniły projekt porozumienia w sprawie standardów sanitarnych i fitosanitarnych (SPS). Ma ono ograniczyć kontrole i formalności w handlu żywnością oraz produktami rolnymi po Brexicie. Według Polish Express, powołującego się na BBC, dokument powstał przed szczytem brytyjsko-unijnym zaplanowanym na listopad 2026 roku.

Co zawiera projekt

Liczący około 200 stron projekt przekazano państwom członkowskim UE w Brukseli, gdzie będzie jeszcze analizowany. Porozumienie SPS jest najważniejszym elementem „resetu” w relacjach UK–UE.

Według szacunków brytyjskiego rządu, przytoczonych przez Polish Express, gospodarka UK mogłaby zyskać dzięki niemu nawet 5,1 mld funtów rocznie.

Wśród zapowiadanych zmian są:

• wznowienie eksportu do UE m.in. świeżych kiełbas, burgerów, owoców morza z brytyjskich wód i sadzeniaków ziemniaków,
• zniesienie świadectw zdrowia (Export Health Certificates), które kosztują 200 funtów,
• zniesienie świadectw fitosanitarnych, które kosztują 25 funtów,
• likwidacja opłat za inspekcje, certyfikatów dla produktów ekologicznych i części opłat portowych,
• przywrócenie paszportów dla brytyjskich zwierząt domowych podróżujących do UE.

Rządowa strona GOV.UK potwierdza, że umowa SPS ma zlikwidować wymóg świadectw zdrowia dla eksportu, które kosztują do 200 funtów za przesyłkę. Usunięte mają zostać też rutynowe kontrole graniczne importowanej żywności, m.in. nabiału, ryb, jaj i czerwonego mięsa. GOV.UK podaje, że 19 maja 2025 roku Wielka Brytania i UE uzgodniły rozpoczęcie prac nad takim porozumieniem.

Warunek: dostosowanie do przepisów UE

W zamian Wielka Brytania ma przestrzegać unijnych przepisów dotyczących handlu roślinami, zwierzętami i żywnością oraz dostosowywać się do ich zmian. Ten mechanizm nazywa się „dynamicznym dostosowaniem” (Dynamic Alignment).

Porozumienie ma szczególne znaczenie dla Irlandii Północnej, bo ma znacznie ograniczyć skutki granicy na Morzu Irlandzkim.

Inne projekty

Przedstawiono też projekty porozumień w sprawie handlu uprawnieniami do emisji oraz programu umożliwiającego młodym ludziom podróże i pracę (Youth Experience Scheme). Szczegóły dotyczące liczby uczestników programu mają zostać ustalone politycznie w najbliższych dniach. Kwestia obniżek czesnego dla studentów z UE najprawdopodobniej przesunie się na przyszły rok, podobnie jak plan połączenia rynków energii elektrycznej.

Rząd zapowiedział ustawę European Partnerships Bill, która ma stworzyć podstawę prawną do stosowania nowych unijnych zasad.

Co to oznacza dla Polaków w UK

Na razie jest to projekt, który muszą jeszcze przeanalizować państwa UE, więc zmiany nie obowiązują. Jeśli wejdą w życie, skorzystać mogą m.in. polscy przedsiębiorcy i importerzy żywności z UE, którzy prowadzą firmy w UK, bo mniej byłoby papierów i opłat. Podróżujący z psem lub kotem powinni śledzić zapowiedź przywrócenia paszportów dla zwierząt domowych. Termin wejścia w życie nie został podany.