Szczyt Kanada–UE w Montrealu: bez „członkostwa stowarzyszonego”, ale z planem głębszej współpracy

Kanada i Unia Europejska spotykają się na szczycie w Montrealu, który potrwa 29 i 30 października 2026 roku. Premier Mark Carney chce przy tej okazji przyspieszyć zacieśnianie relacji gospodarczych i obronnych. Jak podają media, z projektu wspólnej deklaracji zniknęło jednak określenie „członek stowarzyszony”.

Skąd ten pomysł

We wrześniu 2026 roku przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen oświadczyła w orędziu o stanie Unii, że chce współpracować z Carneyem nad drogą do statusu członka stowarzyszonego UE dla Kanady. Nie wyjaśniła wtedy, co taki status miałby oznaczać w praktyce. Carney mówił z kolei, że Kanada nie ubiega się o członkostwo w Unii, a zamiast tego dąży do „wyjątkowego sojuszu”.

Co zmieniło się w projekcie deklaracji

Według „Rzeczpospolitej” najnowsza wersja dokumentu została rozesłana państwom członkowskim w środę, 28 października. Nie ma w niej już wzmianki o statusie członka stowarzyszonego. Gazeta pisze, że zmiana nastąpiła po sprzeciwie kilku krajów UE, przede wszystkim Niemiec, które kwestionowały prawne znaczenie takiego określenia.

Carney miał przekonywać, że dla Ottawy ważniejsza jest treść porozumienia i zakres współpracy niż nazwa. Wybór terminologii pozostawił państwom członkowskim. Tekst trafił do procedury milczącej zgody. Jeśli żadne państwo UE nie zgłosi sprzeciwu, dokument będzie uznany za zaakceptowany i może zostać przyjęty w Montrealu.

Czego dotyczy współpraca

Z wcześniejszej wersji komunikatu, cytowanej przez Politico, wynika, że Kanada i UE chcą budować „głębsze i bardziej zintegrowane relacje”. Mowa jest m.in. o wyrównywaniu strategii i standardów oraz łączeniu przemysłów. Carney zapowiadał, że współpraca ma objąć handel i surowce. Kanada jest też pierwszym krajem spoza Europy, który dołączył do unijnego programu obronnego SAFE.

Tło stanowi osłabienie relacji Kanady ze Stanami Zjednoczonymi. Na początku września Kanada odrzuciła warunki handlowe proponowane przez USA w odpowiedzi na amerykańskie cła.

Co dalej

Szczegóły porozumienia mają zostać ogłoszone podczas szczytu. Na razie znane są przecieki z projektów dokumentów, więc ostateczny kształt deklaracji może się jeszcze zmienić.