Rząd UK zmienia zasady osiedlenia: o czasie oczekiwania zadecydują zarobki i zawód

Home Office poinformował 2 listopada 2026 r., że przedstawiono w Parlamencie nowy model „earned settlement” (zasłużone osiedlenie). Według komunikatu prawo do stałego pobytu w Wielkiej Brytanii nie będzie już przyznawane niemal automatycznie po 5 latach. Czas oczekiwania będzie zależał od wkładu danej osoby i jej charakteru.

Ile będzie trzeba czekać

Rząd podaje następujące ścieżki:

• 3 lata – dla osób o najwyższych zarobkach.
• 5 lat – dla osób zarabiających powyżej 50 271 funtów oraz części pracowników służb publicznych, np. lekarzy, pielęgniarek i nauczycieli.
• 10 lat – nowy domyślny okres dla pozostałych.
• co najmniej 20 lat – dla osób, które naruszyły przepisy imigracyjne.

Cztery warunki dla wszystkich

Każdy ubiegający się o osiedlenie, niezależnie od tego, kiedy przyjechał, będzie musiał spełnić cztery warunki:

• niekaralność (obecnie próg to wyrok w zawieszeniu do 12 miesięcy; wymogi mają być ostrzejsze),
• bardzo dobra znajomość angielskiego (poziom odpowiadający A-Level z angielskiego jako obcego),
• brak zadłużenia wobec podatników,
• udokumentowane, długotrwałe odprowadzanie składek National Insurance.

Opiekunowie i inne grupy

Zasady są w większości zgodne z konsultacjami z listopada 2025 r. Nowością jest osobne podejście do pracowników sektora opieki (care workers). Ci, którzy spełniali warunki wizy i zarabiali co najmniej 25 000 funtów rocznie, będą mogli ubiegać się o osiedlenie po 5 latach. Rząd przypomina, że ta ścieżka była nadużywana, i podaje, że 1800 nieuczciwych pracodawców pozbawiono prawa do sprawowania opieki sponsorskiej nad zagranicznymi pracownikami.

Osoby, które nie kwalifikują się do ścieżki 5-letniej (według rządu to około jednej czwartej), dostaną możliwość uzyskania nowej 5-letniej wizy. O osiedlenie będą mogły wnioskować dopiero po jej zakończeniu. Podobne podejście obejmie pracowników ochrony zdrowia i edukacji, którzy przyjechali w tym samym okresie.

Rząd szacuje, że ponad 500 tys. osób będzie czekać na osiedlenie dłużej niż 5 lat. Zapewnia, że nikt nie będzie zmuszony do wyjazdu.

Uchodźcy i osoby już posiadające status

Uchodźcy przybywający oficjalnymi drogami zatwierdzonymi przez Home Office będą mogli się osiedlić po 5 latach. Pozostali – po 20 latach, a w przypadku osób pracujących lub uczących się – po 10. Osoby, które przybyły na małych łodziach lub w inny nielegalny sposób, dostaną dodatkowe 10 lat oczekiwania, czyli łącznie nawet 30 lat.

Rząd zapewnia, że status osiedlenia nie zostanie odebrany nikomu, kto już go posiada. Dotychczasowe ścieżki zachowają członkowie rodzin obywateli brytyjskich, posiadacze statusu British National (Overseas) z Hongkongu oraz żołnierze.

Minister spraw wewnętrznych Shabana Mahmood oceniła: „Od dziś status osiedlenia trzeba zasłużyć”.

Co to oznacza dla Polaków w UK

Komunikat nie omawia osobno obywateli UE ani osób objętych unijnym programem EU Settlement Scheme, więc nie wiadomo na jego podstawie, jak zmiany ich dotyczą. Osoby na wizach pracowniczych lub planujące wniosek o osiedlenie powinny sprawdzić szczegóły nowych przepisów, zwłaszcza progi zarobkowe, wymóg znajomości angielskiego i historię składek National Insurance. Zasady mają się stosować w chwili składania wniosku, także wobec osób, które przyjechały wcześniej.