Earned settlement: rząd analizuje opinie o reformie stałego pobytu w UK

Home Office zamknęło konsultacje dotyczące reformy zasad uzyskiwania stałego pobytu w Wielkiej Brytanii. Strona konsultacji na GOV.UK informuje, że rząd analizuje otrzymane opinie, a wynik konsultacji zostanie udostępniony do pobrania na tej samej stronie.

Czego dotyczy reforma

Settlement, znany też jako Indefinite Leave to Remain (ILR), to prawo do mieszkania w UK na stałe, bez ograniczeń imigracyjnych. Według GOV.UK biała księga imigracyjna z 2025 roku („Restoring Control over the Immigration System”) zapowiedziała, że stały pobyt nie będzie już przyznawany automatycznie po upływie ustalonego okresu. Migranci mają go „zarobić”, wykazując dobre zachowanie, wkład w życie kraju oraz integrację.

Konsultacje trwały od 20 listopada 2025 do 12 lutego 2026 (do godz. 23:59). Prowadziło je Home Office wspólnie z Departamentem Kultury, Mediów i Sportu, Departamentem Pracy i Emerytur oraz Skarbem Państwa (HM Treasury).

Proponowane zmiany według komisji parlamentarnej

Szczegóły modelu opisała w raporcie Komisja Spraw Wewnętrznych Izby Gmin (Home Affairs Committee). Według niej rząd proponuje, by standardowy okres kwalifikacyjny do ILR wydłużył się z 5 do 10 lat. Okres ten miałby być skracany lub wydłużany zależnie od kryteriów mierzących indywidualny wkład.

Wśród przykładów komisja wymienia:

• krótsze oczekiwanie dla osób z wyższymi zarobkami i dla osób płynnie mówiących po angielsku,
• dłuższe oczekiwanie dla osób, które pobierają zasiłki lub wjechały do UK nielegalnie.

Rząd konsultował też, czy do osób z ILR stosować warunek braku dostępu do środków publicznych (No Recourse to Public Funds). Według komisji uchodźcy mogliby uzyskać settlement po 10 latach, przechodząc na nową ścieżkę „work and study”, której szczegółów nie potwierdzono.

Komisja zwróciła uwagę, że zmiany uczynią Wielką Brytanię wyjątkiem wśród państw o wysokich dochodach. Standardowy okres dochodzi tam zwykle do pięciu lat, a dziesięcioletnie ścieżki mają według raportu Szwajcaria i Japonia. Posłowie przytoczyli też dowody, że reforma może zwiększyć ubóstwo dzieci, zwłaszcza w rodzinach opiekunów medycznych (care workers) oraz rodzinach na obecnej 10-letniej ścieżce rodzinnej lub opartej na życiu prywatnym.

Co to oznacza dla Polaków w UK

Na razie są to propozycje, a nie obowiązujące przepisy. Strona GOV.UK nie podaje terminu publikacji wyników konsultacji ani daty wejścia zmian w życie. Z materiałów, które sprawdziliśmy, nie wynika, jak reforma wpłynie na osoby ze statusem osiedleńczym w ramach EU Settlement Scheme. Osoby planujące ubieganie się o ILR na innych zasadach, np. na wizie pracowniczej, powinny śledzić komunikaty Home Office i w razie wątpliwości skonsultować się z doradcą imigracyjnym.