Right to Buy: rząd Labour ogranicza program sprzedaży mieszkań komunalnych w Anglii

Rząd Partii Pracy stopniowo ogranicza program Right to Buy, wprowadzony w 1980 roku za rządów Margaret Thatcher. Pozwala on uprawnionym najemcom mieszkań komunalnych w Anglii kupić swój dom ze zniżką od wartości rynkowej. Temat opisała BBC News. Jej tekstu nie udało się nam pobrać, dlatego poniższe fakty pochodzą z dokumentów rządowych i briefingów Biblioteki Izby Gmin.

Co się zmieniło

Według Biblioteki Izby Gmin od początku programu sprzedano w jego ramach ponad dwa miliony domów. Rząd uważa, że brak zastępowania sprzedanych mieszkań nowymi przyczynia się do rosnących potrzeb mieszkaniowych w wielu społecznościach.

Zmiany wprowadzane są etapami:

• od 21 listopada 2024 roku maksymalne zniżki spadły do poziomów regionalnych z okresu sprzed 2012 roku, czyli od 16 tys. do 38 tys. funtów, zależnie od regionu;
• okres, w którym rada może ograniczyć zniżkę, by cena nie spadła poniżej kosztów budowy i utrzymania, wydłużono z 15 do 30 lat;
• rady mogą zatrzymywać całość wpływów ze sprzedaży. Wcześniej część trafiała do Skarbu Państwa, w sumie około 183 mln funtów rocznie.

W lipcu 2025 roku rząd, po konsultacjach, potwierdził kolejne plany. Według Biblioteki Izby Gmin to wydłużenie wymaganego okresu najmu z trzech do dziesięciu lat, niższe zniżki procentowe i te same zasady dla domów i mieszkań w blokach. Planowane jest też wyłączenie części nowo zbudowanych mieszkań socjalnych ze sprzedaży oraz środki przeciw spekulacyjnemu skupowaniu. Kolejne zmiany zawiera Social Housing Bill, który według Biblioteki Izby Gmin jest w toku prac w parlamencie.

Jaki to będzie miało skutek

Rząd szacuje, że przy niższych zniżkach z programu będzie korzystać około 1700 najemców rocznie. Sprzedaż w ciągu pięciu lat ma być mniejsza o około 25 tys. mieszkań, więc sektor mieszkań socjalnych będzie większy. Rząd podkreśla, że nadal chce, by najemcy mogli kupić swoje mieszkanie.

Rząd twierdzi, że sprzedaż mieszkań ze zniżką zmniejszyła zasoby mieszkań na wynajem socjalny i liczbę dużych domów rodzinnych. Są one droższe w odtworzeniu, a potrzebne przy walce z bezdomnością. Zdaniem rządu program osłabiał też chęć rad do budowania, bo nowe domy mogły zostać sprzedane ze zniżką już po trzech latach.

Według Biblioteki Izby Gmin zmiany generalnie przyjęto z aprobatą w środowiskach zajmujących się mieszkalnictwem. Z kolei w BBC, sądząc po opisie, pada pytanie, czy to naprawdę rozwiąże problemy mieszkań socjalnych w Wielkiej Brytanii.

Co to oznacza dla Polaków w UK

Zmiany dotyczą najemców mieszkań komunalnych w Anglii. Polacy, którzy wynajmują mieszkanie od rady, a myślą o jego zakupie, powinni sprawdzić aktualne zasady w swojej radzie. Obecnie obowiązują niższe maksymalne zniżki, a w planach jest dłuższy wymagany okres najmu. Mieszkania wynajmowane od stowarzyszeń mieszkaniowych co do zasady nie podlegają Right to Buy na tych samych warunkach.