Polska kolej otwiera się na konkurencję: przetarg na 26 mld zł dopłat do pociągów dalekobieżnych

Od grudnia 2030 roku PKP Intercity przestanie być jedynym przewoźnikiem, któremu państwo bez przetargu powierza dotowane przewozy dalekobieżne. O publiczne pieniądze będą mogły walczyć także inne firmy. Pisze o tym „Rzeczpospolita”.

Przetarg w 2027 roku

Joanna Lech, dyrektor Centrum Unijnych Projektów Transportowych (CUPT), powiedziała gazecie, że przetarg na usługi publicznego transportu zbiorowego na poziomie międzywojewódzkim i międzynarodowym planowany jest na czwarty kwartał 2027 roku. W puli ma być 26 mld zł na lata 2030–2034.

Liberalizacja rynku nastąpi 15 grudnia 2030 roku, wraz z nowym rozkładem jazdy. Data wynika z unijnego czwartego pakietu kolejowego, który wymaga otwartych postępowań na przejazdy dotowane. Krajowe przetargi ogłosi CUPT.

Kto jest zainteresowany

Według „Rzeczpospolitej” w branżowych konsultacjach uczestniczą zagraniczni operatorzy – RegioJet, FlixTrain i LeoExpress – oraz krajowi, m.in. Arriva, PKP Intercity i przewoźnicy regionalni. CUPT planuje podpisać umowy pod koniec 2028 roku. Ten rok zapasu ma uwzględniać pytania rynku i możliwe odwołania do Krajowej Izby Odwoławczej.

Cztery lata to krótko

Pierwsze umowy mają obowiązywać cztery lata, od grudnia 2030 do grudnia 2034. Marcel Klinowski, ekspert ds. kolei i były wiceprezes PolRegio, ocenia, że tak krótki okres uniemożliwia większe inwestycje w tabor, więc w najlepszej sytuacji będzie Intercity, które ma zaplecze i pociągi.

Ministerstwo tłumaczy krótki okres planowanymi zmianami. Od 2035 roku ma być gotowa linia dużych prędkości „igrek” łącząca Warszawę, Łódź, Wrocław i Poznań, a w tym samym czasie ma zacząć działać Horyzontalny Rozkład Jazdy, czyli stały takt kursowania pociągów. Kolejne umowy mają już obejmować 10–15 lat.

Obawy regionów

Samorządy proszą Ministerstwo Infrastruktury o zmianę przepisów, by mogły nadal bezpośrednio powierzać przewozy regionalne bez przetargu także po 14 grudnia 2030 roku. Dotyczy to zwłaszcza regionów z własnymi przewoźnikami, jak Mazowsze, Wielkopolska i Dolny Śląsk. Według gazety ministerstwo rozmawia o tym z Komisją Europejską i przychyla się do stanowiska samorządów, ale najpewniej nie uda się wynegocjować okresu przejściowego ani trwałego wyłączenia.

Doświadczenia innych krajów

W Czechach RegioJet w grudniu 2019 roku jako pierwszy prywatny przewoźnik obsłużył dotowane połączenie dalekobieżne. Według gazety liberalizacja obniżyła tam ceny biletów i poprawiła ofertę na głównych trasach. We Francji pierwszy przetarg z 2020 roku unieważniono, bo wystartował w nim tylko SNCF; w kolejnym, ogłoszonym w marcu 2022 roku, zamówienie również trafiło do SNCF.

Andrzej Pawłowski, prezes PolRegio, uważa, że nawet po otwarciu rynku dotowanego nie należy spodziewać się wielkiej zmiany. Wskazuje na Leo Express, który działa komercyjnie od 2018 roku i tylko powoli zwiększa liczbę połączeń. RegioJet wszedł na polski rynek w 2025 roku, ale część zapowiadanych połączeń nie ruszyła z powodu braku załóg i taboru.