ETS: UE zmienia zasady rezerwy uprawnień do emisji CO2, Polska widzi sukces

Polski rząd odnotowuje pierwsze sukcesy w łagodzeniu unijnego systemu handlu emisjami (ETS). Chodzi o wstępne porozumienie z końca października 2026 r. dotyczące zasad unieważniania uprawnień do emisji CO2 w rezerwie stabilności rynkowej (MSR).

Co uzgodniono

Porozumienie podnosi z 400 do 700 mln próg uprawnień (EUA), powyżej którego uprawnienia zgromadzone w rezerwie są unieważniane. Oznacza to, że nawet 300 mln dodatkowych uprawnień może w niej pozostać, zamiast zostać trwale usuniętych z systemu.

Rada UE zaznaczyła w komunikacie, że nowelizacja zwiększy długofalową płynność i przewidywalność rynku, a jednocześnie ochroni konkurencyjność przemysłu. Wstępne porozumienie musi jeszcze zatwierdzić wszystkie instytucje UE.

Rezerwa stabilności rynkowej wycofuje nadwyżki uprawnień z rynku albo je uwalnia, by stabilizować ceny. Uzgodniona zmiana nie wpływa na jej ogólną strukturę, a trwa szerszy przegląd ETS obejmujący zasady działania rezerwy.

Oceny polskich rozmówców

Marcin Laskowski, wiceprezes Polskiej Grupy Energetycznej ds. regulacji, nazwał zmianę kompromisem między wcześniejszymi stanowiskami Komisji Europejskiej, Parlamentu Europejskiego i Rady UE. Jego zdaniem większa liczba uprawnień w rezerwie może w dłuższej perspektywie zwiększyć elastyczność systemu i ograniczyć ryzyko nadmiernych wahań cen.

Wiceminister klimatu i środowiska Krzysztof Bolesta przypomniał, że Komisja Europejska proponowała bezwarunkowe zniesienie unieważniania uprawnień kierowanych do rezerwy. W negocjacjach przywrócono jednak próg, tyle że wyższy niż dotychczas. Według Bolesty jest on prawie dwa razy wyższy niż pierwotny, co wzmacnia zdolność rezerwy do reagowania na wysokie ceny i niedobór uprawnień.

Bez gwarancji spadku cen

Eksperci studzą oczekiwania. Robert Jeszke z IOŚ-PIB wyjaśnił, że większy bufor nie oznacza automatycznego uwolnienia uprawnień na rynek ani pewności, że ceny spadną. Według ekspertów cytowanych w tekście obecna reforma nie daje jeszcze podstaw, by zakładać trwały spadek cen uprawnień. Zależy to m.in. od przyszłej podaży, zasad działania rezerwy i tempa redukcji emisji.

Sprawa jest istotna dla cen energii w Polsce. Laskowski wskazywał kilka miesięcy temu, że koszty ETS stanowią około 40 proc. ceny prądu dla odbiorców końcowych i nawet do 50 proc. ceny energii elektrycznej dla przemysłu.

Dalsze negocjacje

Polski rząd nadal chce zwiększenia puli darmowych uprawnień dla przemysłu i ciepłownictwa. Bolesta powiedział, że na podsumowania jest za wcześnie, bo dyskusje o rewizji trwają, a wiele państw chce poprawy sytuacji europejskiego przemysłu. Komisja proponuje m.in. większy bezpłatny przydział dla części przemysłu w latach 2026–2030, utrzymanie go po 2030 r. oraz wolniejsze wycofywanie w sektorach objętych CBAM. Proponuje też mechanizm ETS Investment Booster wspierający dekarbonizację przemysłu, także w mniej zamożnych krajach UE.

Niezmieniony pozostaje na razie ETS2, czyli planowane rozszerzenie systemu na transport i budownictwo. Rada Europejska wezwała Komisję do ponownej oceny jego skutków, w tym konstrukcji systemu i mechanizmów zabezpieczających.