80 lat temu gen. Anders opuścił Włochy i przybył na Wyspy Brytyjskie

Mija 80 lat od wyjazdu gen. Władysława Andersa z Włoch. Dowódca 2. Korpusu Polskiego opuścił włoską ziemię wraz z ostatnim transportem regularnych oddziałów i przybył na Wyspy Brytyjskie, gdzie miał zamieszkać. O rocznicy przypomina „Rzeczpospolita”, publikując 10 listopada 2026 roku fragment książki Pawła Ziętary „Ostatni rozdział… Emigracyjne losy generała Władysława Andersa. Część I. Italia” (Wydawnictwo LTW).

Zdjęcie z dworca w Weronie

Fotografia ze zbiorów IPN, zamieszczona przy tekście, przedstawia generała ze żołnierzami tuż przed wyjazdem z dworca kolejowego w Weronie. Zdjęcie datowano na 31 października 1946 roku.

Podstawa prawna dla polskich żołnierzy

Z opublikowanego fragmentu wynika, że król Jerzy VI podpisał 24 czerwca 1946 roku „Royal Warrant”. Był on formalną podstawą utworzenia Polish Resettlement Corps, po polsku Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia (PKPR). Dokument był według autora bardzo lakoniczny, a polsko-brytyjskie negocjacje o szczegółowych zasadach działania korpusu trwały do września.

Rozmowy toczyły się bez udziału samego Andersa. Brytyjczycy, by ograniczyć ryzyko komplikacji, konsekwentnie nie zgadzali się na jego przylot do Anglii.

Jak o PKPR mówiono w Izbie Gmin

Protokoły brytyjskiego parlamentu (Hansard) z 16 października 1946 roku pokazują, jak sprawę przedstawiano w Izbie Gmin. Korpus miał podlegać brytyjskim służbom wojskowym i brytyjskiemu prawu wojskowemu, ale być formacją nieuzbrojoną. Jego celem było przejście żołnierzy do życia cywilnego. W tej samej debacie przywołano też, że tymczasowe władze w Warszawie pozbawiły gen. Andersa i innych wyższych oficerów polskiego obywatelstwa.

Zawiedzione nadzieje

Redakcja „Rzeczpospolitej” w zapowiedzi tekstu zaznacza, że Anders miał zamieszkać w kraju, którego władze zawiodły polskie nadzieje, nie dotrzymując sojuszniczych zobowiązań. To ocena autora i gazety, a nie fakt ustalony niezależnie.

Pełny tekst fragmentu jest dostępny tylko dla subskrybentów serwisu, dlatego powyższy opis opiera się na części udostępnionej publicznie oraz na dokumentach parlamentarnych.

Co to oznacza dla Polaków w UK

Rocznica przypomina początki powojennej polskiej emigracji w Wielkiej Brytanii. To właśnie w ramach PKPR tysiące żołnierzy polskich formacji przechodziło do życia cywilnego w Wielkiej Brytanii. Dla dzisiejszych mieszkańców jest to element historii polskiej społeczności na Wyspach.