EU Settlement Scheme: settled i pre-settled status, share code

W skrócie

• EU Settlement Scheme (EUSS) daje obywatelom UE, EOG i Szwajcarii mieszkającym w UK przed końcem 2020 roku (oraz ich rodzinom) prawo do pobytu, pracy, nauki i opieki NHS. Status jest przypisany do Ciebie, nie do paszportu.
• Settled status zwykle dostaje się po 5 latach nieprzerwanego pobytu (continuous residence). Pre-settled status to status dla osób, które mają krótszy staż.
• Dowodem statusu jest eVisa na koncie UKVI, a nie list z decyzji. Pracodawcy i wynajmującym podajesz share code.
• W 2026 roku Home Office zmienił zasady automatycznej zamiany pre-settled na settled i zaczął usuwać pre-settled status osobom, które według niego przestały mieszkać w UK. Aktualne dane kontaktowe na koncie UKVI mają więc realne znaczenie.
• Wniosek do EUSS jest bezpłatny. Nie płać żadnemu „pośrednikowi”.

Czym jest status w EUSS

Obie wersje statusu dają prawo do pracy, nauki, bezpłatnej opieki NHS i świadczeń publicznych (jeśli aktualnie się kwalifikujesz) oraz podróży do UK i z UK. Różni je czas i skutki dłuższej nieobecności.

Nie wybierasz rodzaju statusu we wniosku: decyduje o nim długość Twojego pobytu. Settled status może przysługiwać wcześniej w niektórych przypadkach, np. dziecku osoby z settled status. Po jego otrzymaniu zwykle możesz ubiegać się o obywatelstwo brytyjskie po 12 miesiącach (jeśli spełniasz pozostałe warunki).

Nowi przybysze: EUSS jest dla osób, które zamieszkały w UK najpóźniej 31 grudnia 2020 (oraz niektórych członków ich rodzin). Kto przyjechał później samodzielnie, nie może z niego skorzystać (zobacz poradnik: Pierwsze 30 dni w UK — lista spraw do załatwienia).

Pre-settled: automatyczne przedłużenie i zamiana na settled (stan na 2026)

To najbardziej zmienna część przepisów (stan na październik 2026, sprawdź aktualne zasady: GOV.UK i publikacje Home Office).

Przedłużenie o 5 lat. GOV.UK podaje, że jeśli masz pre-settled status, zostanie on przedłużony o 5 lat przed wygaśnięciem, a Ty dostaniesz e-mail o tym fakcie. Przedłużenie dotyczy osób, które zbliżają się do daty wygaśnięcia i nie dostały jeszcze settled status. Przedłużenie nie zmienia statusu na settled.

Automatyczna zamiana na settled. Według strony GOV.UK o zmianie statusu Twój status „może zostać automatycznie zamieniony”. Home Office sprawdza dane o podróżach oraz, na podstawie numeru NI, rejestry podatkowe i część świadczeń. Dostaniesz e-mail, gdy rozważa zamianę, i kolejny z wynikiem.

Zmiany od 9 kwietnia 2026. Opublikowana wtedy aktualizacja Home Office opisuje, że:

• automatyczna zamiana korzysta z kryterium „co najmniej 30 miesięcy w ciągu ostatnich 60 miesięcy” potwierdzonych danymi podatkowymi i o świadczeniach, zamiast skomplikowanych reguł z Umowy o wystąpieniu;
• niektóre grupy nie mogą zostać zamienione automatycznie i muszą złożyć wniosek tradycyjnie (m.in. osoby bez 30 miesięcy w danych, osoby, które później uzyskały inny status w UK, członkowie rodziny niebędący obywatelami EOG, osoby poniżej 18 lat);
• jeśli automatyczna zamiana nie jest możliwa, pre-settled status „będzie nadal przedłużany o pięć lat”;
• Home Office zaczął usuwać pre-settled status osobom, które wyraźnie przestały mieszkać w UK, zaczynając od tych, które są poza UK najdłużej (pierwsza grupa to osoby nieobecne przez ostatnie pięć lat);
• przed decyzją o usunięciu Home Office kontaktuje się z Tobą przez e-mail i numer telefonu z konta UKVI i daje możliwość przedstawienia dowodów pobytu lub powodów nieobecności. Przy takiej decyzji obowiązuje prawo do odwołania.

Co z tego wynika:

1. Aktualizuj e-mail i telefon na koncie UKVI i sprawdzaj też spam.
2. Jeśli dostałeś/-aś e-mail, że Twoja sprawa jest rozważana do automatycznej zamiany, nie składaj równolegle wniosku (zasada ze strony o zamianie statusu).
3. Jeśli nie jesteś zamieniony/-a automatycznie, a spełniasz warunki, możesz sam/a złożyć bezpłatny wniosek o settled status. Nie musisz mieć pre-settled przez 5 lat, liczy się okres pobytu.
4. Jeśli dostaniesz wiadomość o możliwym usunięciu statusu, odpowiedz w podanym terminie i poszukaj pomocy prawnej.

Strona o zamianie statusu podaje m.in., że potrzebujesz 5 lat ciągłego pobytu, a nieobecności mieszczą się w limitach: nie więcej niż 30 miesięcy poza UK w ostatnich 5 latach i nie więcej niż 6 miesięcy poza UK w żadnym 12-miesięcznym okresie (z wyjątkami). Reguły automatyzacji (30 z 60 miesięcy) i reguły ze strony wniosku mogą różnić się szczegółami, więc przed decyzją sprawdź aktualną treść na GOV.UK.

Podróże i nieobecności (continuous residence)

Pierwszy wniosek wymaga, by w ciągu 5 lat spędzać w UK co najmniej 6 miesięcy w każdym 12-miesięcznym okresie. Ciągłości nie przerywa jedna nieobecność do 12 miesięcy z ważnego powodu (np. poród, poważna choroba, studia, delegacja za granicę) ani obowiązkowa służba wojskowa.

• Settled status: możesz przebywać poza UK do 5 lat z rzędu bez utraty statusu. Każde wejście do UK w tym czasie pozwala na kolejne do 5 lat (dla Szwajcarów: 4 lata).
• Pre-settled status: musisz utrzymać ciągłość pobytu. Jeśli jej nie utrzymasz, Home Office może anulować pre-settled status. Status wygasa automatycznie, jeśli spędzisz poza UK ponad 5 lat z rzędu.
• Utrata statusu zwykle oznacza, że do życia i pracy w UK potrzebna jest wiza.

Przed podróżą sprawdź, czy dokument, którym podróżujesz, jest powiązany z kontem UKVI. Przewoźnik (np. linia lotnicza) może odmówić wejścia na pokład, jeśli dane się nie zgadzają.

eVisa i konto UKVI

Status z EUSS jest przechowywany jako eVisa — cyfrowy zapis tożsamości i statusu imigracyjnego. Logujesz się do niego przez konto UKVI (UK Visas and Immigration). Jeśli składałeś/-aś wniosek do EUSS, prawdopodobnie już masz takie konto. GOV.UK ostrzega: jeśli już masz konto UKVI, nie zakładaj drugiego.

• List z decyzją nie jest dowodem statusu. Jako dowód służy eVisa i share code.
• Do zalogowania w serwisie „View and prove” potrzebujesz paszportu, dowodu osobistego, karty biometrycznej (ważnej lub wygasłej), wygasłej karty BRP albo numeru klienta UKVI oraz dostępu do telefonu lub e-maila z konta.
• Przy zakładaniu nowego konta wygasłą kartę BRP można wykorzystać tylko przez 24 miesiące po dacie ważności lub do 31 grudnia 2026 r. (co nastąpi wcześniej).
• Konto UKVI jest bezpłatne. GOV.UK informuje, że dostęp do eVisa zwykle jest natychmiastowy po połączeniu konta, ale może potrwać do 24 godzin.
• Jeśli eVisa zawiera błąd, zgłoś go przez formularz na GOV.UK.

Share code: praca (right to work) i najem (right to rent)

Jak wygenerować share code:

1. Wejdź na GOV.UK: View and prove your immigration status.
2. Zaloguj się na konto UKVI.
3. Wybierz, komu chcesz udowodnić status (pracodawca — prawo do pracy, wynajmujący — prawo do najmu). Przed wygenerowaniem kodu serwis pokaże, jakie informacje zobaczy druga strona.
4. Otrzymasz kod, który jest ważny 90 dni. Kod można używać wielokrotnie w tym czasie, a po wygaśnięciu generujesz nowy.
5. Podaj kod i datę urodzenia pracodawcy (prawo do pracy) lub wynajmującemu (prawo do najmu). Nie muszą oglądać Twojej eVisa.

Dla pracodawcy i wynajmującego generuj osobne kody.

Prawo do najmu. Sprawdzenie right to rent obowiązuje tylko w Anglii. W Walii, Szkocji i Irlandii Północnej nie musisz udowadniać prawa do najmu (GOV.UK: prove your right to rent). Wynajmujący nie może odrzucić Cię, jeśli zamiast kodu wybierzesz okazanie dokumentów z listy akceptowanych.

Uwaga na oszustwa. Share code generujesz samodzielnie i bezpłatnie na GOV.UK. Nie podawaj kodu ani danych logowania do konta UKVI osobom, które o nie proszą przez wiadomość, telefon czy portal ogłoszeniowy. Uważaj na strony, które „pomagają” w EUSS za opłatą.

Zmiana paszportu lub danych w koncie UKVI

GOV.UK wymaga, byś aktualizował dane na koncie UKVI, np. po wyrobieniu nowego paszportu.

• Za pomocą serwisu aktualizacji możesz zmienić: paszport lub inny dokument podróży (można dodać drugi), imię i nazwisko, telefon, e-mail, adres, datę urodzenia (tylko korekta), obywatelstwo oraz zdjęcie, jeśli Twój wygląd się zmienił.
• Do zmiany nazwiska, daty urodzenia lub obywatelstwa potrzebny jest dokument potwierdzający zmianę.
• Jeśli nie możesz zaktualizować danych online, np. przebywając za granicą, możesz poprosić UKVI o pomoc lub zrobić zdjęcie w centrum wizowym.
• Serwis nie zmienia danych imigracyjnych, takich jak wiza.

Spóźnione wnioski (late applications)

Termin dla większości osób minął 30 czerwca 2021. Nadal możesz złożyć wniosek, jeśli kwalifikujesz się do EUSS (np. mieszkałeś/-aś w UK przed końcem 2020) i masz uzasadnione powody (reasonable grounds) opóźnienia. Musisz wyjaśnić, dlaczego nie złożyłeś/-aś wniosku w terminie i dlaczego nie zrobiłeś/-aś tego od tamtej pory, przedstawiając dowody na każdy podany powód.

Przykłady z GOV.UK: rodzic, opiekun lub władze lokalne nie złożyły wniosku za Ciebie, gdy byłeś/-aś dzieckiem; poważna choroba; brak zdolności do złożenia wniosku; przemoc lub kontrola w związku; inne ważne względy praktyczne lub humanitarne.

Niektóre grupy mają późniejsze terminy, np. członkowie rodziny dołączający do osoby z EUSS po 1 kwietnia 2021 zwykle mają 90 dni od ostatniego przyjazdu do UK. Obywatele brytyjscy zwykle nie mogą korzystać z EUSS (wyjątki dotyczą m.in. podwójnych obywateli i ich rodzin — sprawdź na GOV.UK). Obywatele Irlandii nie muszą składać wniosku.

Wniosek składa się online na GOV.UK. Jeśli nie możesz skorzystać z usługi online, skontaktuj się z Resolution Centre, które zwykle przesyła formularz do wysłania pocztą.

Gdzie szukać pomocy

• EU Settlement Resolution Centre / UKVI — pytania o wniosek, błędy w statusie. Aktualne numery i godziny podaje narzędzie kontaktowe: gov.uk/contact-ukvi-inside-outside-uk.
• Zarejestrowani doradcy imigracyjni — wyszukiwarka doradców Immigration Advice Authority na GOV.UK; część oferuje bezpłatną pomoc: gov.uk/guidance/information-for-advice-seekers.
• Pomoc przy wniosku online (assisted digital) oraz wyszukiwarka zarejestrowanych doradców: gov.uk/help-eu-settlement-scheme i gov.uk/assisted-digital-help-online-visa-applications.
• Citizens Advice — ogólna pomoc po problemach z decyzją: citizensadvice.org.uk.
• W sprawie usunięcia statusu lub odwołania skorzystaj z pomocy uprawnionego doradcy.